Musika+Historiaurrean

=**MUSIKA HISTORIAURREAN**=

Gizakiaren musikarekiko interesa betidanik egon da, baina musikaren hasierak ez daude oso zehaztuta. Urte asko atzera egin behar da musikaren hasiera aurkitzeko.

Musika gizakia bezain antzinakoa izan arren, badira hainbat teoria bere jatorriari buruz. Darwinek, esaterako, musika hizkeraren aurretikoa izan zela ondorioztatu zuen.

Lehenengo instrumentu musikalak Paleolito garaikoak dira. Poliki-poliki, historiaurreko gizakia eskura zituen elementuekin musika sortzen hasi zen. Hala nola, harriekin, [|egurrekin], [|landareekin] , [|izotzarekin] eta hezurrekin.

Beraz, historiaurreko arbasoek hainbat instrumentu jotzeko ohitura zuten baina orduan musikak, ez zuen gaur egungo helburua. Instrumentuak sorginkeria errituetan espiritu txarrak aldentzeko, ehizatzeko edota lehorte garaietan euria erakartzeko erabiltzen ziren batez ere.

Datu guzti hauek, aztarna arkeologikoei eta labar-pinturei esker ezagutzen dira.

Historiaurreko musika-instrumentuen arloan bi altxor dauzkagu Euskal Herrian. Bata, [|Isturitzeko flauta edo txirula] Nafarroa Beherean (duela 20.000 urtekoa), hegazti-hezur batekin egindakoa; eta bestea, Foruko korneta Bizkaian (duela 10.000 urtekoa), oreinaren adar batekin egindakoa. Isturitzeko txirula edo flauta Emmanuel Passermard arkeologoak aurkitu zuen 1921ean; eta Foruko korneta, berriz, Jose Migel Barandiaranek 1960an. Batzuk diote Isturitzeko txirula munduko musika tresnarik zaharrenetakoa dela.


 * [[file:datu-basea25/BERRIA, 2012-05-11.pdf|Iraganeko flauten doinua Izturitzen (BERRIA, 2012-05-11, 48. orr.)]]
 * [|Hatsa (Jean Pierre Grasset, 2000). Dokumentala. Isturiztzeko eta Otsozelaiko leize-zuloen erretratua egin zuen, musikaren jaiotza kontatzeko, han topaturiko historiaurreko txirulen bitartez]
 * [|Otxozelaiako flauta2]


 * =[[file:datu-basea30/BERRIA, 2013-12-26.pdf|Isturitzeko leizeetan aurkitu 22 flauta prehistorikoak oinarri dituen "Aspaldian" ikusgarria disko bihurtu dute (BERRIA, 2013-12-26, 30. or.)]]=


 * __ARIKETAK:__**


 * Zein zen Historiaurreko musikaren helburua? Magikoa / Ludikoa.


 * Noiz sortu zen musika Historiaurrean? Paleolitoan / Neolitoan.


 * [|MUSIKA_HISTORIAURREAN._Galderak_eta_erantzunak]

__Estekak (artikuluak):__


 * http://prezi.com/vllyzxkndauo/musikaren-historia-historiaurrea/
 * Wikipediako artikulua: http://en.wikipedia.org/wiki/Prehistoric_music
 * http://es.wikipedia.org/wiki/M%C3%BAsica_en_la_prehistoria
 * Juan Mari Beltranen artikulua txalapartari buruz: http://www.euskonews.com/0010zbk/gaia1005eu.html
 * Joxean Artzeren testu bat txalapartari buruz:http://txalaparta.neuf.fr/#euskara
 * http://prezi.com/vllyzxkndauo/musikaren-historia-historiaurrea/
 * http://www.vegetableorchestra.org/contact.php

__Estekak (bideoak):__


 * [|Nömadak Tx .] Dokumentala. Nömadak Tx munduan zehar dabiltzan bi musikariren istorioa da. Soinuen bila bidaiatzen dute, eta beste herri, paisaia eta kulturetan aurkitzen dituzte, pertsonen baitan. Igorrek eta Harkaitzek bezala, horiek ere musika erabiltzen dute munduari "Hemen gaude, bizirik gaude, gu gara" esateko. Zuzendaria: Raúl de la Fuente. Aktoreak: Oreka Tx (Harkaitz Mtnez. de San Vicente eta Igor Otxoa), Mikel Laboa, Bagubahi, Rappai Pootokaren, Ichou Benazza, Batbuyan Butjav, Terje Isungset, Jana Mangi, Garazi Hach Embarek, Josu Iztueta, Altai Hangai, Jayan Nair, Palani Velu, Ante Mikkel Gaup.
 * Barazkiekin ere musika egin daiteke: http://es.youtube.com/watch?v=hpfYt7vRHuY&eurl=http://mbmusikadbh1.blogspot.com/
 * Joxean Artze. Neardenthal ametsak: http://www.dailymotion.com/tag/artze/video/x3b4ux_neandertal_music?from=rss
 * Nomada Tx: http://es.youtube.com/watch?v=-OjlMSPl184
 * Oreka Tx: http://es.youtube.com/watch?v=Ubkkj09JNKY
 * Txalaparta Ttukunak-Magic Marimbas: http://es.youtube.com/watch?v=V8YgZels13U
 * Baigorriko Txalaparta Taldea: http://www.dailymotion.com/tag/txalaparta/video/x40egt_txalaparta-maratoia-2007-3_music?from=rss

__Estekak (Historiaurreko dokumental eta filmetako musika):__


 * http://www.youtube.com/watch?v=xSQTTXGfUkg
 * http://www.youtube.com/watch?v=e-QQ_-mK4K0

__Arkaitzen gogokoak:__


 * [|Tontokalen. Ziklox Garaialde]
 * [|"Happy up here" (Röyksopp):]
 * [|"Txoria txori" (Mikel Laboa)]
 * [|"A fistful of dollars" (Ennio Morricone)]